วิถีมนุษย์ เล่ม 11 — หักเขี้ยว: กลยุทธ์สยบคนพาลด้วยจิตวิทยา

คนพาลในที่ทำงาน มักเริ่มจากรอยยิ้มและคำถามว่างานเป็นไงบ้าง

สมมติคุณอายุ 35 ปี อยู่ทีมนี้มา 7 ปี ดูโปรเจกต์งบ 800,000 บาท เพื่อนร่วมทีมคนหนึ่งชวนกินข้าวเที่ยง แล้วถามว่างานเป็นยังไงบ้าง คุณเล่าตามจริงว่าของจากซัพพลายเออร์มาช้า กำหนดส่งคงต้องเลื่อนไป 2 สัปดาห์

อีก 3 วัน ในห้องประชุมที่มี 10 คน เขาพูดขึ้นว่า "ผมเป็นห่วงโปรเจกต์นี้นะ ได้ยินว่าช้าไปแล้ว 2 สัปดาห์" คนอีก 8 คนหันมามองคุณพร้อมกัน เขาไม่ได้พูดเท็จสักคำ น้ำเสียงก็ยังฟังเหมือน หวังดี คุณก็เลยไม่รู้ว่าควรโกรธหรือขอบคุณ

สมมติอีกแบบ คุณเปิดบริษัทเล็กๆ กับหุ้นส่วน ถือหุ้นคนละ 50 เปอร์เซ็นต์ เขาดูแลลูกค้า คุณดูแลงานหลังบ้าน ถามทีไรเขาก็ตอบว่า "เรื่องลูกค้าไม่ต้องห่วง" ผ่านไป 14 เดือน คุณเพิ่งรู้ว่าลูกค้า 4 รายจาก 15 รายย้ายไปเซ็นสัญญากับบริษัทอีกแห่งที่เขาตั้งขึ้น บริษัทของคุณเหลือลูกค้า 11 ราย

ถ้าย้อนดูสองฉากนี้ อาจมีเรื่องเล็กๆ ทำนองนี้เกิดขึ้นก่อน

• ถามเรื่องงานของคุณละเอียด แต่เรื่องของตัวเองตอบสั้นทุกครั้ง
• ชมคุณต่อหน้า แต่คำชมนั้นไม่เคยไปถึงหูหัวหน้า
• เรื่องที่คุณเล่าให้ฟังกันสองคน ไปโผล่ในวงที่คุณไม่ได้อยู่
• เข้ามาช่วยตอนงานใกล้เสร็จ แล้วชื่อเขาอยู่ในอีเมลสรุปด้วย

มองคนพาลไม่ออก ของที่เสียมีมากกว่าตำแหน่ง

ตำแหน่งที่หลุดมือยังสมัครใหม่ได้ ความมั่นใจที่สะสมมาหลายปีใช้เวลานานกว่านั้น

ของที่เสียก่อนมักเป็นของที่นับได้ เช่น โปรเจกต์ที่ถูกโยกไปให้คนอื่น ชื่อที่หลุดจากรายชื่อเลื่อนขั้น หรือลูกค้าที่หายไปพร้อมรายได้ ส่วนของที่ตามมาเงียบกว่านั้นคือความระแวง คุณเริ่มทวนทุกประโยคก่อนพูด และไม่แน่ใจว่าในทีมยังไว้ใจใครได้

นานเข้า หลายคนเลือกปิดตัวเองจากทุกคน แล้วเสียเพื่อนร่วมงานที่จริงใจไปด้วย ออฟฟิศกลายเป็นที่ที่ต้องตั้งการ์ดตั้งแต่เช้า ทั้งที่คนที่ต้องระวังจริงอาจมีอยู่แค่คนเดียว

สัญญาณมีให้เห็น แต่คนตั้งใจทำงานมักมองไปทางอื่น

ที่คุณโดนเล่นงานโดยไม่ทันตั้งตัว ไม่ใช่เพราะคุณสะเพร่าหรือไว้ใจคนง่ายเกินไป คุณถูกสอนมาให้เชื่อว่าทำงานดีแล้วผลงานจะพูดแทน และคนที่ยิ้มให้คือคนที่เป็นมิตร สองข้อนี้จริงในหลายกรณี คุณก็เลยไม่มีเหตุให้ต้องสงสัยใคร

คนที่เล่นงานคุณก็มีเรื่องที่เขากังวลอยู่เหมือนกัน โควตาเลื่อนขั้นปีนี้มีที่เดียว โบนัสมีก้อนเดียว หรือเขากลัวว่าคุณจะขึ้นมาแทนที่ เมื่อคุณเด่นขึ้น คุณก็กลายเป็นเป้าได้ ทั้งที่ไม่ได้ทำอะไรผิดกับเขา

องค์กรเองก็มีส่วน หลายที่ให้รางวัลกับคนที่ถูกมองเห็นมากกว่าคนที่ลงมือทำ คลื่นใต้น้ำ ก็เลยเกิดได้แม้ในทีมที่ดูสงบ และคนที่ก้มหน้าทำงานอย่างเดียวมักรู้เรื่องนี้ช้ากว่าคนอื่น

เอาคืน ยอมไปก่อน หรือฟ้องหัวหน้า ทำไมเรื่องยังไม่จบ

รู้ตัวว่าโดนแล้ว คนรอบข้างมักชี้ให้ไปสามทาง

• "เอาคืนให้เขารู้สึกบ้าง" สะใจได้วันเดียว แล้วคุณก็กลายเป็นอีกคนที่ทีมต้องคอยระวัง
• "ช่างเขาเถอะ ทำดีไว้เดี๋ยวคนก็เห็น" ใจสงบขึ้น แต่ช่องที่เขาใช้ครั้งก่อนยังเปิดอยู่
• "ไปฟ้องหัวหน้าเลย" ถ้ายังไม่มีหลักฐานและจังหวะ คนที่ดูเป็นปัญหามักกลายเป็นคนฟ้อง

จะเลือกทางไหน คุณก็ได้ขยับหลังจากโดนไปแล้ว และยังไม่รู้ว่าครั้งหน้าจะเห็นก่อนได้ยังไง

หักเขี้ยว ชวนรับมือคนพาลด้วยความสงบและแผน

วิถีมนุษย์ เล่ม 11 หักเขี้ยว: กลยุทธ์สยบคนพาลด้วยจิตวิทยา โดย หลินโม่ เปรียบคนที่น่าระวังว่าเหมือนสัตว์ที่เก็บเขี้ยวไว้หลังรอยยิ้ม ซึ่งอันตรายกว่าตัวที่ส่งเสียงดังให้เห็นชัดๆ เล่มนี้ก็เลยชวนระบุตัวคนแบบนี้ให้ได้ ก่อนที่คุณจะเดินเข้าไปใกล้ในระยะที่เขาทำร้ายคุณได้

ทางที่เล่มนี้เสนอคือใช้ความสงบกับแผนที่คิดมาอย่างดี มือคุณไม่ต้องเปื้อน และไม่ต้องเสียคนรอบข้างไประหว่างทาง เนื้อหายังพูดถึงการอยู่ให้ปลอดภัยจากคลื่นใต้น้ำในองค์กร การก้าวหน้าโดยไม่เพิ่มเหตุให้ใครอยากกดคุณลง และมีกรณีศึกษาจากเรื่องจริง

ระหว่างอ่าน คุณจะได้ลองตอบเรื่องพวกนี้

• ใครรอบตัวที่ยิ้มให้ แต่กำลังรอจังหวะที่คุณพลาด
• ถ้าต้องพลิกสถานการณ์ จะทำยังไงโดยไม่ลากคนอื่นมาเจ็บด้วย
• ก้าวหน้ายังไง โดยไม่ทำให้คนข้างๆ รู้สึกว่าต้องดึงคุณลง

หักเขี้ยวเป็นหนังสือที่มีอยู่ในหอสมุดแห่งชาติ

เรื่องในเล่มที่ใช้ดูแลตัวเองในที่ทำงานได้

จากเดิมที่รู้ตัวก็ต่อเมื่อเรื่องถูกยกขึ้นกลางที่ประชุม คุณจะมีจุดสังเกตไว้ดูคนที่ยิ้มให้ มีแนวทางรับมือด้วยความสงบแทนการโต้กลับ และมีกรณีศึกษาไว้เทียบกับเรื่องที่เจออยู่

เรื่องงานที่ยังไม่ได้เล่าให้ใครฟัง เก็บไว้อีกสักวัน พักเที่ยงพรุ่งนี้อ่านหักเขี้ยวคนเดียวสักมื้อ แล้วค่อยเลือกว่าจะเล่าให้ใคร