ใช้ให้หมด ตายให้สุข: วางแผนให้รู้ว่าเงินเท่าไรคือพอ แล้วเปลี่ยนเงินที่เหลือเป็นชีวิตก่อนเวลาจะหมด (Spend Fully, Die Complete)

วางแผนเกษียณมาดีทั้งชีวิต แต่พอถึงเวลาใช้ กลับตอบว่าไว้ปีหน้า

สมมติเย็นวันอาทิตย์ หลานคนโตส่งรูปโรงแรมริมทะเลสาบที่ฮอกไกโดเข้ามาในไลน์กลุ่มบ้าน พิมพ์ตามมาว่า "ปิดเทอมนี้ไปด้วยกันนะ" ส่วนที่คุณต้องออกเองราว 45,000 บาท ตอนนี้คุณอายุ 66 มีเงินฝากกับกองทุนรวมกันราว 6 ล้าน

ค่าทริปนั้นยังไม่ถึงหนึ่งเปอร์เซ็นต์ของเงินเก็บ แต่คุณส่งสติกเกอร์หมีโค้งกลับไป แล้วพิมพ์ว่า "ขอดูก่อนนะ" วันรุ่งขึ้นก็บอกลูกว่าเข่าไม่ค่อยดี ไปไม่ไหวหรอก ทั้งบ้านรู้ว่าเหตุผลจริงไม่ใช่เรื่องเข่า

หรือสมมติว่าคุณเกษียณมาได้ 5 ปี บานตู้ครัวพังจนต้องเอายางวงมัดไว้ ช่างมาตีราคาเปลี่ยนชุดครัวใหม่ 80,000 บาท คุณพับใบเสนอราคาเก็บไว้ในลิ้นชักมาสามปีแล้ว ยอดในสมุดบัญชีมีแต่ขยับขึ้น ส่วนยางวงก็เปลี่ยนเส้นใหม่ทุกไม่กี่เดือน

ลองดูว่ามีข้อไหนตรงกับคุณบ้าง

• ซื้อของให้ลูกหลานได้ไม่ลังเล แต่ของให้ตัวเองต้องคิดเป็นอาทิตย์
• ยอดเงินเก็บโตขึ้นทุกปี แต่ใช้ชีวิตเหมือนเงินจะหมดเดือนหน้า
• รู้สึกผิดทุกครั้งที่ถอนเงินก้อนมาใช้ แม้จะเป็นเรื่องที่ตั้งใจไว้นาน

ปิดเทอมของหลานไม่รอให้ยอดในบัญชีพร้อม

หลานอายุสิบสองวันนี้ อีกไม่กี่ปีก็มีเพื่อน มีสอบ มีชีวิตของตัวเอง ทริปกับคุณอาจไม่อยู่ในตารางของเขาแล้ว รูปทริปปีนั้นอาจเป็นรูปเขากับเพื่อน

ปีที่หลานยังอยากชวนคุณไปไหนด้วย เป็นของที่เงินในบัญชีซื้อคืนทีหลังไม่ได้

ร่างกายก็เหมือนกัน วันที่ยังเดินเที่ยวได้ทั้งวัน มีอยู่บางช่วงของชีวิต เลื่อนทริปออกไปหนึ่งปี ก็คือเอาปีที่ยังไหวที่สุดปีหนึ่งไปแลกกับยอดเงินที่แทบไม่ได้ใช้

แล้วเงินที่ตั้งใจเก็บไว้ให้ลูกหลาน ถ้าไม่ได้วางแผนไว้ ก็จะไปถึงมือเขาตอนที่คุณไม่ได้อยู่เห็นแล้ว ตอนนั้นลูกเองก็อาจใกล้วัยเกษียณแล้ว และต้องมานั่งแบ่งกันเองโดยไม่รู้ว่าคุณอยากให้เป็นยังไง

คุณไม่ได้ขี้เหนียว แค่ไม่เคยมีใครบอกว่าเงินเท่าไรคือพอ

ไม่มีอะไรผิดปกติกับคุณหรอก แค่ฝึก นิสัยเดียว มาสี่สิบปี คือเก็บไว้ก่อน นิสัยนี้พาคุณมาถึงวันที่มีเงินก้อน แต่ไม่มีใครสอนขั้นต่อไปว่าเมื่อไรควรเริ่มใช้มัน

ข้อนี้เห็นบ่อยมากในคนที่ออมเก่ง ไม่มีใครรู้ว่าตัวเองจะอยู่ถึงอายุเท่าไร พอไม่รู้ ใจก็ตั้งเผื่อไว้ไกลที่สุด เผื่ออยู่ถึงร้อย เผื่อป่วยหนักทุกโรค แล้วก็ยังหาเรื่องใหม่มาเผื่อได้อีก

พอไม่มีตัวเลขว่า เงินเท่าไรคือพอ ทุกบาทที่ถอนออกมาก็รู้สึกเหมือนความปลอดภัยของตัวเองบางลงทีละนิด ต่อให้มีมากกว่าที่ต้องใช้หลายเท่าก็ตาม

เก็บเผื่อไว้ก่อน หรือใช้ไปเถอะ ทำไมคำแนะนำพวกนี้ไม่ช่วย

คนรอบตัวมักพูดกับคนวัยเกษียณแบบนี้

• "เก็บไว้ก่อน เผื่อเจ็บป่วย" ฟังมีเหตุผล แต่ถ้าไม่รู้ว่าเผื่อเท่าไร ก็เผื่อได้ไม่มีวันจบ
• "ใช้ไปเถอะ ชีวิตสั้น" คนที่ระวังมาทั้งชีวิตฟังแล้วยิ่งกังวล ใช้แบบไม่มีแผนก็เสี่ยงหมดก่อนเวลาจริงๆ
• "เรื่องมรดกค่อยคิดทีหลัง" เลื่อนง่ายที่สุด แล้วสุดท้ายก็ไปตัดสินกันตอนที่คุณไม่อยู่แล้ว

สามประโยคนี้ไม่มีใครพูดด้วยเจตนาร้าย ที่ขาดไปคือตัวเลขของคุณเอง ไม่มีตัวเลขนี้ จะเก็บต่อหรือจะใช้ ก็ยังต้องเดาเอาจากอารมณ์ของวันนั้นอยู่ดี

ใช้ให้หมด ตายให้สุข เริ่มจากตัวเลขเงินพอของคุณเอง

ใช้ให้หมด ตายให้สุข: วางแผนให้รู้ว่าเงินเท่าไรคือพอ แล้วเปลี่ยนเงินที่เหลือเป็นชีวิตก่อนเวลาจะหมด โดย David Wright เขียนไว้ตอบคำถามที่ไม่ค่อยมีใครถามตรงๆ ว่า เท่าไรถึงจะพอ แล้วชวนหาเส้น Survival Cost ของตัวเอง ให้ความปลอดภัยมีตัวเลขรองรับ ไม่ใช่ความกลัวลอยๆ

ชื่อเล่มฟังดูกล้า แต่เงินที่เล่มนี้ชวนเอาออกมาใช้คือส่วนที่เกินจากเส้นนั้น ไม่ได้ชวนใช้มั่วหรือก่อหนี้ และไม่ได้ต่อต้านการออม ส่วนที่น่าอ่านที่สุดคือการวางเรื่องเงินไว้ข้างเรื่องเวลากับสุขภาพ แล้วคุยต่อไปถึงมรดก

คำถามที่เคยค้างในใจ เล่มนี้พาไปหาคำตอบ

• เงินก้อนไหนต้องเก็บไว้ดูแลตัวเองจริงๆ แล้วเกินจากนั้นเท่าไร
• ทริปที่อยากไป ควรไปปีนี้ หรือร่างกายยังรอได้อีกหน่อย
• เงินส่วนไหนอยากให้ลูกหลานได้ใช้ ตอนที่คุณยังอยู่ดู

ทริปฮอกไกโดกับชุดครัวใหม่ จะไปหรือจะเปลี่ยน คุณยังเป็นคนเลือกเอง แค่คราวนี้มีตัวเลขวางอยู่ตรงหน้า เครื่องมือที่พาไปถึงตัวเลขนั้นคือ

ในมือที่เคยมีแค่ยอดเงินรวมก้อนเดียวกับคำตอบติดปากว่า "ไว้ปีหน้า" จะมีตัวเลขเงินพอของตัวเองแยกไว้ชัด และมีรายการสิ่งที่อยากทำที่เรียงตามปีที่ร่างกายยังไหว

รูปโรงแรมริมทะเลสาบยังค้างในไลน์กลุ่มบ้าน อ่านเล่มนี้ให้จบก่อนปิดเทอม แล้วค่อยพิมพ์ตอบหลานใหม่ด้วยตัวเลขของคุณเอง แทนสติกเกอร์หมีโค้ง